Muzea Watykańskie: zwiedzanie, najważniejsze dzieła i bilety

Muzea Watykańskie to jedna z największych atrakcji Rzymu. Olbrzymia kolekcja, na której zwiedzanie musimy poświęcić co najmniej kilka godzin, codziennie przyciąga tłumy turystów.

Jeśli i ty planujesz zwiedzić Muzea Watykańskie, koniecznie przeczytaj ten przewodnik. Opowiem w nim nie tylko o historii Muzeów Watykańskich i najważniejszych arcydziełach, które się w nich znajdując.

Poznasz również godziny otwarcia i ceny biletów. Dowiesz się, kiedy można zwiedzić za darmo Muzea Watykańskie, gdzie i kiedy kupić bilet oraz jak się przygotować do wizyty.

Historia Muzeów Watykańskich

Historia Muzeów Watykańskich ma swoje początki jeszcze w XVI wieku, kiedy w pobliżu znaleziono rzeźbę Grupę Laokoona – dzieło budzące wiele kontrowersji ze względu na niepewne pochodzenie (dziś najbardziej skłania się ku wersji, że jest to rzymska kopia greckiej rzeźby).

Dzieło zostało zakupione przez papieża Juliusza II, wielkiego mecenasa sztuki (to właśnie on zlecił prace na Watykanie Michałowi Aniołowi czy Rafaelowi), i stanowiło zalążek przyszłej kolekcji, która sukcesywnie się rozrastała za kadencji kolejnych papieży.

Poszczególni włodarze Watykanu zakładali własne muzea, wzbogacając zbiory o cenne nabytki. Oficjalne otwarcie Muzeów nastąpiło w II połowie XVIII wieku, kiedy też poszerzono je o Museo Pio-Clementino¹.

Obecny kształt Muzeów i oficjalne wejście to efekt reorganizacji w 2000 roku. Aktualnie Muzea Watykańskie podzielone są przede wszystkim na te pomieszczenia:

• Gregoriańskie Muzeum Egipskie
• Muzeum Pio-Clementino
• Gregoriańskie Muzeum Etruskie
• Pinakoteka
• Muzeum Etnologiczne Anima Mundi
• Żydowskie Lapidarium
• Muzeum Chrześcijańskie
• Stanze Rafaela
• Kaplica Sykstyńska
• Chrześcijańskie Lapidarium
• Lapidarium
• Muzeum Chiaramonti
• Museo Gregoriano Profano
• Muzeum Pio Cristiano
• Nowe Skrzydło
• Apartament Borgii
• Kolekcja Sztuki Nowoczesnej i Współczesnej

Pełną listę sekcji Muzeów Watykańskich znajdziesz na oficjalnej stronie².

Muzea Watykańskie: najważniejsze dzieła

Biorąc pod uwagę, jakie skarby kryją w swoich wnętrzach Muzea Watykańskie, niezwykle trudno jest wskazać najważniejsze dzieła. Zebrałam jednak te elementy ekspozycji, które zwykle najbardziej przykuwają uwagę i są najbardziej rozpoznawalne.

1. Kaplica Sykstyńska

Kaplica Sykstyńska to gwóźdź programu, jeśli chodzi o zwiedzanie Muzeów Watykańskich. To tu odbywa się m.in. konklawe i to stąd wypuszczany jest biały lub czarny dym, w zależności od decyzji o wybraniu lub niewybraniu papieża.

Jednak najbardziej wyjątkowe w kaplicy wybudowanej na zlecenie papieża Sykstusa IV są malowidła, które zdobią jej mury i sklepienie.

Na ścianach bocznych możemy podziwiać dzieła Botticellego, Perugina czy Ghirlandaia, przedstawiające sceny ze Starego i Nowego Testamentu. Natomiast na ścianie na wprost od wejścia znajduje się arcydzieło Michała Anioła Sąd Ostateczny.

Fresk przedstawiający plątaninę postaci z nietypowo przedstawionym Chrystusem w centrum (muskularnym, bez zarostu) budził wiele kontrowersji. Aby uchronić go przed zniszczeniem, po śmierci Michała Anioła wprowadzono poprawki, przede wszystkim osłaniając tkaniną genitalia Chrystusa – wcześniej ciało było kompletnie odkryte.

Zwiedzający natomiast, wchodząc do Kaplicy Sykstyńskiej, głównie zadzierają głowy w zachwycie, by podziwiać inne arcydzieło renesansowego mistrza – freski na sklepieniu. Sceny opowiadają historię od stworzenia świata do biblijnego potopu, a uwagę najbardziej przykuwa rzecz jasna ikoniczne Stworzenie Adama.

2. Stanze Rafaela

Stanze Watykańskie to reprezentacyjne apartamenty papieskie, jest ich cztery. Nazywane są również Stanzami Rafaela, ponieważ to właśnie ten artysta przyjął zlecenie udekorowania ich freskami.

Najbardziej znanym dziełem, znanym ci niewątpliwie z podręczników do historii i języka polskiego, jest Szkoła Ateńska znajdująca się w Stanza della Segnatura. Malowidło przestawia najważniejszych filozofów starożytności, z Arystotelesem i Platonem oddającym się dyskusji w centrum kompozycji.

Spośród innych znanych fresków, które niewątpliwie są pędzla Rafaela, warto wymienić Wypędzenie Heliodora ze świątyni oraz Uwolnienie św. Piotra.

3. Pinakoteka

Pinakoteka Watykańska należy do najcenniejszych kolekcji sztuki w Europie. Jeśli ciekawi cię, co dokładnie się w niej znajduje, zachęcam cię do przejrzenia katalogu dzieł na stronie Muzeów Watykańskich³.

Poniżej natomiast wymienię kilka najbardziej znanych dzieł, na które trzeba zwrócić uwagę, zwiedzając tę część Muzeów⁴:

• Poliptyk Stefaneschi, Giotto di Bondone
• Madonna z Dzieciątkiem, Pietro Perugino
• Madonna di Foligno, Rafael Santi
• Przemienienie Pańskie (Transfiguracja), Rafael Santi
• Święty Hieronim na pustyni, Leonardo da Vinci
• Madonna z Dzieciątkiem w chwale i święci, Tycjan
• Złożenie do grobu, Caravaggio
• Męczeństwo św. Erazma, Nicolas Poussin
• Święty Mateusz i anioł, Guido Reni

4. Muzeum Egipskie, Etruskie i Pio-Clementino

Muzea Watykańskie posiadają obszerną kolekcję dzieł starożytnych. W Gregoriańskim Muzeum Egipskim znajdziesz np. obszerne zbiory poświęcone kulturze funeralnej, takie jak mumie czy Księga Śmierci⁵, gdzie opisano procedurę żegnania zmarłych.

Z kolei Gregoriańskie Muzeum Etruskie umożliwia przegląd starożytnej kultury etruskiej poprzez takie artefakty jak sarkofagi, wazy czy rydwany.

W końcu Museo Pio-Clementino to największa część Muzeów Watykańskich. Składa się z otwartego dziedzińca, gdzie prezentowane są pierwsze dzieła kolekcji, w tym słynna Grupa Laokoona czy Apollo Belwederski.

W kolejnych pomieszczeniach trafimy na takie arcydzieła sztuki starożytnej jak Apoksyomenos, Meleager, Mitra zabijający byka czy Tors Belwederski.

5. Matejko

Polskich zwiedzających w szczególności zainteresuje fakt, że w Muzeach Watykańskich możemy podziwiać dzieło również polskiego artysty – Jana Matejki.

W zbiorach znajduje się bowiem jedno z jego monumentalnych historycznych dzieł – Jan Sobieski pod Wiedniem. Obraz znajduje się nie gdzie indziej, jak w Sali Sobieskiego.

Matejko postanowił w imieniu narodu polskiego podarować obraz papieżowi i tak malowidło trafiło do Watykanu. Sam moment podarowania obrazu przez polską delegację i malarza został przedstawiony na małym fresku w Galerii Kandelabrów.

Muzea Watykańskie: zwiedzanie i mapa

Zwiedzanie Muzeów Watykańskich zajmuje sporo czasu. Musisz zarezerwować na to co najmniej 3 godziny.

Istotny jest ubiór: oprócz wygodnego obuwia pamiętaj o stroju, który nie jest zbyt roznegliżowany. Kaplica Sykstyńska nie jest przestrzenią świecką i wymaga się w niej odpowiedniego stroju. Nie zakładaj zatem bardzo krótkich spodenek, weź coś, czym okryjesz ramiona.

Na wejściu musisz przejść przez kontrolę bezpieczeństwa. Do Muzeów Watykańskich nie można wchodzić z bronią i ostrymi przedmiotami. W szatni należy zostawić wszelki bagaż i plecaki, a także parasole czy statywy. Szatnia jest darmowa.

Zwiedzanie odbywa się zgodnie z wyznaczonym kierunkiem. Na stronie Muzeów Watykańskich dostępna jest mapa kompleksu. Po dojściu do Kaplicy Sykstyńskiej można zrobić sobie przerwę i np. pójść do kawiarni.

Na terenie Muzeów Watykańskich dostępne są różne punkty gastronomiczne. Możesz zamówić posiłek już na etapie kupowania biletu (śniadanie, obiad lub pizzę).

Muzea Watykańskie: godziny otwarcia

Muzea Watykańskie są otwarte od poniedziałku do soboty w godzinach od 8:00 do 20:00 (ostatnie wejście o 18:00).

Dodatkowo można je zwiedzać w ostatnią niedzielę miesiąca, w godzinach od 9:00 do 14:00 (ostatnie wejście o 12:30).

Muzea Watykańskie nie są czynne w pozostałe niedziele ani w następujące dni świąteczne: 1.01, 6.01, 11.02, 19.03, 21.04, 1.05, 29.06, 15.08, 16.08, 1.11, 8.12, 25.12 i 26.12.

Oprócz tego warto zwrócić uwagę na to, że Kaplica Sykstyńska czasami jest otwarta o nieregularnych godzinach. 9 stycznia jest zamknięta w godzinach 10:00-12:30, a 10 stycznia – 14:00-20:00.

Przeczytaj też: Roma Pass

Muzea Watykańskie: bilety i ceny

Bilety do Muzeów Watykańskich z całą pewnością należy kupić online. Unikniemy nie tylko stania w długiej kolejce, ale przede wszystkim ryzyka, że w ogóle nie wejdziemy z powodu wyprzedania wszystkich biletów – a jest to ryzyko niezwykle prawdopodobne.

Można to zrobić na oficjalnej stronie Muzeów Watykańskich lub na stronach zaufanych pośredników, np. GetYourGuide lub Tiqets. Ceny są nieco wyższe, ale za to można w wieli przypadkach uzyskać darmowy zwrot nawet dzień przed zwiedzaniem, czego nie umożliwia oficjalny serwis Muzeów Watykańskich.

Przykładowo na GetYourGuide dostępna jest bardzo atrakcyjna cenowo wycieczka z przewodnikiem do Muzeów Watykańskich i Bazyliki św. Piotra, z pominięciem kolejki. Bilety są wliczone w cenę, a dodatkowo można za darmo je zwrócić do 24 h przed planowaną wizytą. Kliknij tutaj, by dowiedzieć się więcej.

Ciekawą opcją może być też zakup Roma Pass, co pozwala z jedną kartą turystyczną zwiedzić Muzea Watykańskie i wiele innych atrakcji Rzymu.

Cena standardowego wejścia wynosi 20 euro dla osoby dorosłej i 8 euro w przypadku biletu ulgowego (uczniowie i studenci w wieku od 7 do 25 lat). Do tego należy doliczyć 5 euro od biletu za zakup z wyprzedzeniem.

Dostępne są również wycieczki z przewodnikiem w małych grupach. Wówczas oprócz biletu wstępu opłacamy przewodnika – 13,50 euro od osoby. Jeśli chcemy wypożyczyć przewodnik audio to koszt wyniesie 8 euro.

W przypadku wycieczek obejmujących zwiedzanie szczególnych miejsc w obiekcie, np. Ogrodów Watykańskich czy sal niedostępnych normalnie dla zwiedzających, koszt takiej wycieczki dla grupy wynosi ok. 350-500 euro.

Muzea Watykańskie: darmowe wejście

Jak większość włoskich muzeów, Muzea Watykańskie oferują raz w miesiącu darmowe zwiedzanie. Ma to miejsce w ostatnią niedzielę każdego miesiąca, o ile nie koliduje ona z dniami, kiedy Muzea są zamknięte.

Oczywiście, niezwykle trudno jest zagwarantować sobie tego dnia wstęp, można natomiast zarezerwować przewodnika. Przypominam, że Muzea Watykańskie w tym dniu są otwarte tylko przez 5 godzin.

Przeczytaj też: Muzea w Rzymie

Muzea Watykańskie online: wirtualne zwiedzanie

Na stronie Muzeów Watykańskich dostępne jest wirtualne zwiedzanie niektórych pomieszczeń, m.in. Kaplicy Sykstyńskiej czy Museo Pio Clementino.

Wystarczy wejść na stronę, klikając tutaj. Aktualnie mamy wgląd do 14 pomieszczeń. Niestety nie ma wśród nich Pinakoteki, a także wielu innych sekcji Muzeów. Również z tego powodu wirtualne zwiedzanie nigdy nie zastąpi wizyty na miejscu 🙂

Źródła

1. Laocoonte: alle origini dei Musei Vaticani ↩︎
2. https://www.museivaticani.va/content/museivaticani/en/collezioni/musei.html ↩︎
3. https://www.museivaticani.va/content/museivaticani/en/collezioni/catalogo-online.html ↩︎
4. Masterpieces of the Vatican ↩︎
5. https://www.britannica.com/topic/Book-of-the-Dead-ancient-Egyptian-text ↩︎