Museum of Modern Art, Nowy Jork: historia MoMA i jego „mamy”

Jak powstało Museum of Modern Art, Nowy Jork? Co można w nim zobaczyć i jak zorganizować wizytę w muzeum MoMA? Aby się dowiedzieć, czytaj dalej!

Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku, czyli The Museum of Modern Art – w skrócie MoMA – to jedna z najwspanialszych kolekcji sztuki XIX, XX i XXI wieku na świecie. Odwiedzane jest przez tłumy turystów i znajduje się bezdyskusyjnie na czele największych atrakcji Nowego Jorku.

W zbiorach MoMA znajdują się obrazy, które rozpozna bez trudu nawet kompletny laik. Z tego artykułu dowiesz się, o jakich arcydziełach mowa, a także poznasz fascynującą historię tej instytucji. Na końcu zamieściłam także wskazówki dla zwiedzających, dzięki którym zaplanujesz swoją wycieczkę i zaoszczędzisz na biletach wstępu.

Museum of Modern Art, Nowy Jork: historia

Znajdujące się w czołówce najczęściej odwiedzanych muzeów na świecie, Museum of Modern Art w Nowym Jorku (MoMA) powstało w 1929 r. jako wizjonerski projekt Abby Aldrich Rockefeller, żony Johna D. Rockefellera Juniora, przedsiębiorcy i filantropa, jednego z najbogatszych ludzi w Stanach Zjednoczonych.

Sama postać Abby Rockefeller zasługuje na dłuższą dygresję, dlatego za chwilę jeszcze do niej wrócę. Dzięki jej wysiłkom 7 listopada 1929 r. (w dość niefortunnym okresie, bo zaledwie kilka dni po wybuchnięciu wielkiego kryzysu) na Manhattanie otwarto pierwsze amerykańskie muzeum poświęcone wyłącznie sztuce nowoczesnej oraz pierwsze muzeum na Manhattanie prezentujące dorobek europejskiego modernizmu.

Początkowym założeniem kolekcji była cykliczna wymiana zbiorów, by reprezentowały one najnowsze trendy w sztuce¹. Dość kontrowersyjny, bo sprzeczny z ideą muzeum pomysł, szybko został jednak porzucony, a pozostawione w zbiorach starsze dzieła sprawiły, że początkowo pomyślane jako skromna instytucja Museum od Modern Art urosło do nieprzeciętnych rozmiarów².

Abby Rockefeller udało się zaprosić do współpracy najwybitniejszych znawców sztuki, jak A. Conger Goodyeara, Paula J. Sachsa czy w końcu Alfreda H. Barra Juniora³. Ten ostatni najbardziej przyczynił się do intensywnego rozwoju muzeum w pierwszych latach jego istnienia, poszerzając szybko kolekcję i organizując rozsławiające MoMA na całym świecie wystawy czasowe, w tym najsłynniejszą w historii sztuki retrospektywną wystawę Picassa.

Przez kolejne dekady muzeum dalej się rozwijało, choć nie obyło się bez tragedii. W 1958 r. wybuchł pożar spowodowany nieodpowiedzialnym zachowaniem montera klimatyzacji. Na czas prac większość dzieł została przeniesiona, ale największe z nich pozostały na miejscu. Smutny koniec spotkał Lilie wodne Moneta, a obraz, który możemy podziwiać w muzeum do dziś do druga wersja dzieła, którą muzeum nabyło, by zastąpić to utracone w pożarze⁴.

Abby Aldrich Rockefeller: mama MoMA

Zwana żartobliwie „mamą MoMA”, Abby Aldrich Rockefeller (1874-1948) była żoną Johna D. Rockefellera Juniora i matką 41. prezydenta USA Nelsona Rockefellera.

Jako wielka miłośniczka sztuki nowoczesnej nie mogła pogodzić się z faktem, że w Nowym Jorku nie ma żadnego muzeum, które by ją godnie prezentowało. Należy zaznaczyć, że wśród mieszkańców metropolii, kojarzącej się z nowoczesnością, zainteresowanie sztuką najnowszą było nikłe, a w niektórych kręgach wręcz budzące niechęć⁵.

Abby Rockefeller nie poddała się jednak i przez ponad dziesięć lat czekała, aż jej pomysł dojrzeje. W jego realizacji pomogły jej dwie inne filantropki i kolekcjonerki sztuki: Lillie P. Bliss i Mary Quinn Sullivan. We trzy nazywane były adamantine ladies – „nieustępliwymi paniami”, których determinacja doprowadziła do otwarcia pierwszego muzeum sztuki nowoczesnej w Nowym Jorku⁶.

Determinacja była im szczególnie potrzebna, gdyż dysponujący ogromnymi środkami finansowymi John D. Rockefeller Jr. wcale nie kwapił się do wspierania pomysłu żony. Sztuka nowoczesna i współcześni artyści nie zasługiwali na jego zainteresowanie i początkowo nie chciał dać ani centa na stworzenie muzeum.

Finalnie jednak, gdy instytucja rozwijała się niezależnie od braku wkładu majątku Rockefellerów, mąż Abby postanowił podarować jej „dziecku” teren pod budowę nowego gmachu oraz pomógł zakupić dzieła, stając się jednocześnie największym darczyńcą⁷.

Choć Abby Rockefeller nie zdołała zarazić męża swoją pasją do sztuki nowoczesnej, udało jej się przekazać ją swoim synom, którzy w późniejszych latach wchodzili w skład zarządu muzeum i przyczynili się do jego dalszego rozwoju.

Kolekcja Museum of Modern Art NY

Zbiory Museum of Modern Art w Nowym Jorku opiewają na ponad 200 tys. dzieł sztuki, podzielonych na działy: Architektura i Design, Rysunki i Grafika, Film, Media i Performance, Malarstwo i Rzeźba oraz Fotografia.

By dać pojęcie o tym, jak reprezentacyjna dla światowej sztuki nowoczesnej jest ta kolekcja, wystarczy wymienić kilkanaście arcydzieł, których nie możesz przegapić, zwiedzając MoMA⁸:

• Gwiaździsta noc, Vincent van Gogh – jedno z najsłynniejszych dzieł artysty;
• Koło rowerowe, Marcel Duchamp – czołowy przykład dadaizmu;
• Taniec, Henri Matisse – słynny przykład malarstwo fowistycznego;
• Ptak w przestrzeni, Constantin Brâncuși – najbardziej znane dzieło artysty;
• Lilie wodne, Claude Monet – monumentalne dzieło impresjonistyczne;
• One: Numer 31, Jackson Pollock – klasyka amerykańskiej awangardy;
• Panny z Awinionu, Pablo Picasso – obraz, który rozpoczął kubizm;
• Puszki zupy Campbell, Andy Warhol – symbol pop-artu;
• Sen, Henri Rousseau – tajemniczy obraz w duchu prymitywizmu;
• Ja i wieś, Marc Chagall – oniryczne dzieło żydowskiego malarza;
• Pieść miłosna, Giorgio de Chirico – przykład malarstwa metafizycznego;
• Uporczywość pamięci, Salvador Dalí – słynne „omdlewające” zegary.

Jeśli dotychczas wahałeś się, czy odwiedzić Museum of Modern Art, jestem pewna, że ta krótka lista światowej klasy arcydzieł ostatecznie cię przekonała!

Architektura Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku

Słowo należy się jeszcze samej architekturze MoMA. Początkowo muzeum znajdowało się w tzw. Heckscher Building przy Piątej Alei. W kolejnych 10 latach zmieniało siedzibę jeszcze trzy razy, a pod obecny adres trafiło dzięki wspaniałomyślnemu darowi męża Abby Rockefeller.

Nowoczesny w tamtym czasie gmach – prosta, modernistyczna, oszklona bryła – został zaprojektowany przez Philipa L. Goodwina i Edwarda Durella Stone’a.

Pod koniec lat 90. zdecydowano o powiększeniu przestrzeni wystawienniczej i stworzeniu nowej architektonicznej oprawy dla cennych zbiorów MoMA. Muzeum zakupiło wystawiony na sprzedaż przylegający budynek Dorset Hotel⁹.

Za projekt nowego muzeum odpowiedzialny był japoński architekt Yoshio Taniguchi, który doprowadził do niemal podwojenia powierzchni Museum of Modern Art¹⁰. Nowoczesny, minimalistyczny budynek posiada wewnętrzny ogród na tarasie.

Muzeum zostało otwarte ponownie w 2004 r. i choć budynek budził w niektórych mieszane emocje, to dziś niewątpliwie stanowi charakterystyczny punkt na mapie Nowego Jorku.

Museum of Modern Art, Nowy Jork: informacje dla zwiedzających

Museum of Modern Art w Nowym Jorku znajduje się pod adresem 11 West 53 Street, na Manhattanie. Wejście jest od strony 53 Ulicy, blisko Szóstej Alei.

Muzeum otwarte jest codziennie, z wyjątkiem Święta Dziękczynienia i Bożego Narodzenia. W soboty możemy je zwiedzać od godziny 10:30 do 19, a w pozostałe dni od 10:30 do 17:30. Wystawy zamykane są ok. 15 minut przed zamknięciem muzeum.

💲Cennik biletów wygląda następująco:

• Dorośli – $30
• Seniorzy (65+) – $22
• Osoby z niepełnosprawnością – $22
• Studenci (również zagraniczni) – $17
• Dzieci i młodzież (do 16 r.ż.) – za darmo

Bilety upoważniają do zwiedzania ekspozycji stałej oraz wystaw czasowych. Możesz go kupić przez internet, klikając tutaj.

Aby zaoszczędzić na biletach do MoMA, zachęcam do skorzystania z karty turystycznej New York Pass. Karty New York CityPASS® oraz Go City New York Pass uwzględniają wstęp do Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku.

Źródła

1. https://rockarch.org/resources/about-the-rockefellers/john-d-rockefeller-jr. ↩︎
2. https://niezlasztuka.net/o-sztuce/abby-rockefeller-nowy-jork-moma/ ↩︎
3. https://www.moma.org/about/mission-statement/history ↩︎
4. https://web.archive.org/web/20140122120634/http://greg.org/archive/2010/09/02/moma_on_fire.html ↩︎
5. https://niezlasztuka.net/o-sztuce/abby-rockefeller-nowy-jork-moma/ ↩︎
6. https://www.finestresullarte.info/en/works-and-artists/the-three-women-who-founded-new-york-s-moma-the-great-museum-of-modern-art ↩︎
7. https://niezlasztuka.net/o-sztuce/abby-rockefeller-nowy-jork-moma/ ↩︎
8. https://www.moma.org/visit/itineraries/unmissables ↩︎
9. https://www.nytimes.com/2002/04/01/arts/modern-move-queens-museum-hopes-art-lovers-find-its-temporary-home.html ↩︎
10. https://www.nytimes.com/1997/12/09/arts/an-appraisal-the-modern-picks-taniguchi-s-expansion-plan.html ↩︎